Je lichaam als gevoelsinstrument

Finse onderzoekers hebben emoties in kaart gebracht in body maps. Emoties worden in ons hele lichaam gevoeld en de uitdrukking daarvan is universeel. Bij ieder mens zien we dezelfde lichamelijk sensaties.
Hand die uitreikt naar zeepbellen. Dit is symbool voor de gevoeligheid van ons lichaam waarmee we emoties ervaren.

Inhoud

Foto: Izzie Renee

Ons lichaam is eigenlijk een groot gevoelsinstrument. Emoties drukken zich uit in lichaamssensaties. Het zijn biologische mechanismen. We weten allemaal dat bij angst onze spieren aanspannen en onze handen gaan zweten en trillen. Denk maar aan een belangrijk gesprek waarvoor je nerveus bent.

Als je emoties wilt leren herkennen en begrijpen, dan moet je weten hoe ze zich uitdrukken. Die uitdrukkingen blijken universeel te zijn: Iedere emotie heeft bijna identieke lichamelijke sensaties bij elk mens.

Finse onderzoekers brachten de lichamelijke sensaties van emoties in kaart, een soort bodymapping. Het was al bekend dat emoties te zien zijn aan je gezichtsuitdrukking, maar je hele lichaam doet mee. En nu is dat ook in kaart gebracht. Zelfs gevoelens waarvan je dacht dat ze in je hoofd zitten, creëren ook sensaties in de rest van je lichaam. 

Het onderzoek onderbouwt daarmee dat om emoties te herkennen, te begrijpen en te verwerken we ze in ons lichaam moeten voelen. 

Hierboven zie je de een aantal van deze lichaamskaarten van emoties, ofwel Bodily Maps of Emotions. Geel en rood laten een verhoogde ervaring van gevoelssensaties zien. Zwart is neutraal. Blauw is een verlaagde ervaring van gevoelssensaties. Een rood hoofd wijst op veranderingen in gedachten en gevoelens.

Gevoelens in de nek, schouders en armen zijn het meest prominent aanwezig bij emoties die ervoor zorgen dat we een beweging naar andere mensen maken, zoals bij woede en blijdschap. Minder energie in je armen en benen is kenmerkend voor verdriet en somberheid. Walging blijkt een verhoogde activiteit in de regio van het spijsverteringsstelsel te veroorzaken. In tegenstelling tot alle andere emoties werd geluk geassocieerd met verhoogde sensaties over het hele lichaam.

Alle uitdrukkingen die we in onze taal kennen, kloppen dus! Iets drukt als een zware last op je schouders. Het voelt als een mes in je rug, of een stomp in je maag, we branden van verlangen, of we hebben een leeg gevoel. De uitdrukkingen in de taal kunnen in ieder land verschillen, maar de lichamelijke beleving van de emotie, zijn hetzelfde. 

Emoties ervaren in relatie tot anderen

Wanneer je invoelend bent naar anderen, ben je vaak goed in het begrijpen van hun emoties, en kun je daar empathie voor tonen. Dit zijn vaardigheden die de sleutel vormen voor gezonde, warme relaties met anderen. Inlevingsvermogen en invoelend vermogen zijn key.

Het lijkt misschien minder voor de hand liggend maar ook bij het invoelen van de emoties en gevoelens van anderen speelt je lichaam een sleutelrol. Ook de emoties van anderen worden we ons namelijk bewust en kunnen we begrijpen via ons eigen lichaam. Hoe werkt dat?

Door spiegelneuronen kun je voelen wat een ander voelt

Bij het invoelen van de emoties van anderen en wat deze emoties voor hen betekenen, spelen de spiegelneuronen een cruciale rol. Dit is een speciale groep zenuwcellen in de hersenen. Een spiegelneuron is een zenuwcel die actief wordt als je iemand anders iets ziet doen. Je ziet bijvoorbeeld dat iemand te dicht bij een kaars komt en zijn hand terugtrekt en onwillekeurig voel je in je arm dezelfde terugtrekkende beweging. De neuron spiegelt het gedrag alsof je het zelf uitvoert. 

Maar er is meer. Dit systeem is zo verfijnd dat je niet alleen de beweging in jezelf kunt voelen, maar ook de intentie daarvan. Spiegelneuronen zorgen er niet alleen voor dat je de bewegingen van een ander in jezelf voelt, maar ook de bedoeling en emotie die erachter zit. Als je iemand ziet die een vies gezicht trekt als hij een hap eten neemt, zul jij de emotie walging ervaren. Je hoeft niet na te denken over wat die persoon bedoelt met zijn vieze gezicht maar je begrijpt het instinctief.

We begrijpen anderen dus niet alleen door ons voor te stellen hoe iets voor hem of haar moet zijn, maar ook door het letterlijk in ons eigen lichaam te voelen. 

Je lichaam als gevoelsinstrument verfijnen

Een beter contact met je eigen belevingswereld, en je behoeften, wensen en grenzen, gaat via je emoties. Wil je dit versterken dan kan dat niet anders dan via je lichaam. Je kunt leren om je meer bewust te worden van je eigen lichaamssensaties en op te merken wanneer deze veranderen. 

Mindfulness en meditatie

Mindfulness en meditatie zijn enorme hulpmiddelen hierbij omdat ze je helpen om je aandacht in het hier-en-nu te brengen.

Intunen

Vervolgens wil je intunen op je lichaam en de sensaties die daar zijn. Een bodyscan is een voorbeeld van een praktische oefening waarin je dit bewust doet. Maar je kunt ook denken aan Yoga. Eigenlijk alle vormen van lichaamswerk waarin je op een bewuste en voelende manier contact maakt met je lichaam versterken dit vermogen.

Door in ‘het nu’ te zijn en je waarneming te ontwikkelen tijdens een emotie, kun je de ervaring van de emotie steeds beter toelaten. Tegelijkertijd wordt je neiging om er iets aan te doen, te fixen, of op te lossen, losgelaten. Hierdoor raken we minder verstrikt in een emotie en kunnen we de juiste “afstand” bewaren om alle informatie die er in zit daadwerkelijk uit te lezen. 

Meditatie en mindfulness helpen je ook om open te staan voor anderen. Vaak hebben we allerlei filters en muurtjes, maar meditatie en mindfulness helpen om open te staan voor je ervaring in het contact met anderen. Misschien wel juist omdat je er niets mee hoeft, kun je leren om de ervaring welkom te heten met een niet-oordelende en accepterende houding.

Reflecteren

Om je zelfbewustzijn, en het bewustzijn van wat je allemaal ervaart in het contact met een ander, te vergroten, kun je reflecteren op je emoties. Reflecteren is er wat langer bij stil staan, op je in laten werken, en er woorden aan geven. Je probeert  te begrijpen waarom je je op een bepaalde manier voelt. Dit zal je helpen om beter te reageren op emotionele situaties. Een fijne manier om dat te doen is journaling.

Conclusie

Het blijkt essentieel om je lichaam als gevoelsinstrument te beschouwen om emoties te herkennen en te begrijpen. Finse onderzoekers hebben aangetoond dat emoties universeel zijn en zich in bijna identieke lichamelijke sensaties manifesteren bij elk mens. Dit bodymapping-onderzoek toont aan dat emoties niet alleen in onze gezichtsuitdrukkingen te zien zijn, maar door ons hele lichaam gevoeld worden. Dit besef versterkt het idee dat om emoties volledig te begrijpen en verwerken, we ze in ons lichaam moeten voelen.

Het invoelen van andermans emoties gebeurt door spiegelneuronen, die ons in staat stellen niet alleen de bewegingen maar ook de intenties en emoties van anderen instinctief te begrijpen. Dit vermogen is cruciaal voor het ontwikkelen van empathie en het onderhouden van gezonde relaties.

Praktische methoden zoals mindfulness, meditatie en lichaamswerk kunnen helpen om de gevoeligheid voor lichaamssensaties te verfijnen. Door in het moment te zijn en bewust te reflecteren op je emoties, kun je leren deze beter te begrijpen en erop te reageren. Deze technieken bevorderen niet alleen zelfbewustzijn, maar ook een diepere verbinding met anderen.

Lees meer: 

Susan Vroemen
Mijn naam is Susan Vroemen en ik ben psycholoog in Utrecht. In mijn begeleiding sta ik naast je en stel ik de vraag achter de vraag.

Hulp of advies nodig?

Je bent van harte welkom. Bel voor een afspraak 06-262 707 22 of neem contact op via de knop.

Inhoud

Meer lezen?
Kan ik je helpen?

Bel gerust of vul het contactformulier in. Ik neem binnen twee werkdagen contact met je op.

Adresgegevens
Christiaan Krammlaan 2
3571 AX Utrecht

Werkdagen zijn maandag, woensdag, donderdag en vrijdag tussen 9.00-17.00 uur. Online afspraken zijn ook mogelijk.


    error: Content is protected !!