Van emotioneel onvolwassen naar volwassen (op weg naar betere relaties)

Volwassen zijn qua leeftijd brengt helaas niet automatisch emotionele volwassenheid met zich mee. Dr. Lindsay Gibson is klinisch psycholoog en onderzoeker naar emotioneel volwassen, maar ook onvolwassen gedrag. Zij noemt een aantal kwaliteiten die ons emotioneel volwassen maken. Deze kwaliteiten ontwikkelen we tijdens ons leven. We leren en groeien aan de hand van de vragen en uitdagingen die het leven ons voorschotelt en dan met name in de relaties met andere mensen. Het kan soms een hele struggle zijn, maar naarmate je de kwaliteiten ontwikkelt, groeit ook je verbinding met anderen.

Inhoud

Emotioneel onvolwassen
Foto: Giulia Bertelli

Wat is emotionele volwassenheid?

De American Psychiatry Association (APA) definieert emotionele volwassenheid als een juiste mate van controle over je emoties en de uitdrukking daarvan. Emotionele onvolwassenheid daarentegen is de neiging om emoties zonder enige zelfbeheersing en/ of buiten proporties te uiten.

De basis van je emotionele volwassenheid wordt in je kindertijd gelegd en hoe jouw ouders / verzorgers met jouw behoeften en emoties om gingen is heel bepalend. In relatie tot je ouders of belangrijkste verzorgers hecht je je in de uitwisseling en leer je: 

  • je emoties herkennen en verwoorden;
  • te vertrouwen of anderen mensen welwillend staan tegenover jou en je behoeften 
  • eigenwaarde ontwikkelen
  • het vermogen om gezonde grenzen te stellen. 

Emotioneel onvolwassen ouders

Als je ouders zelf emotioneel onvolwassen waren en moeite hadden met emoties, of emotioneel niet beschikbaar waren, dan kan jouw emotionele basis wat zwakker zijn. Gibson stelt dat we ons hele leven lang kunnen groeien van emotioneel onvolwassen naar emotionele volwassenheid. Dat kunnen we doen door bepaalde kwaliteiten te ontwikkelen.

Moeder met zoontje op schoot. Zij stemt zich op hem af. Hij leert van haar  zijn emoties te herkennen en verwoorden evenals de onderliggende behoeften.

Onderstaande kwaliteiten worden door Gibson benoemd als emotioneel volwassen gedrag. Je kunt ze zien als een soort piketpaaltjes. Zoals we zagen ontwikkelen we emotionele volwassenheid doordat we ons steeds moeten buigen over de uitdagingen die het leven ons stelt: moeilijke situaties in het contact met anderen. Daar waar het wringt, waar we geraakt worden, daar liggen de groeikansen!

Grote kans dat, als je dit leest, je nog onderweg bent in deze ontwikkeling naar emotioneel volwassen worden. En dat je, op dit moment, nog niet alle kwaliteiten ontwikkeld hebt. Zie dat niet als een devaluatie, maar gewoon als iets wat inherent is aan het leven. We ontwikkelen en groeien, een leven lang.

Kwaliteiten om te groeien: van emotioneel onvolwassen naar volwassen

1. Oprechte interesse en actief luisteren

Je luistert actief en verplaatst je in verschillende perspectieven om naar een situatie te kijken. Je geeft de ander ruimte en de tijd om zijn gedachten en gevoelens te verwoorden. 

2. Een empathische houding naar jezelf en anderen

Empathie is een essentieel onderdeel van emotionele volwassenheid. Het betekent dat je van binnenuit kunt begrijpen wat andere mensen voelen. Je kijkt vanuit hun perspectief naar de situatie en je verplaatst je in hun schoenen. 

Je weerhoudt jezelf ervan om snel aannames te doen en conclusies en oordelen te vormen, maar je bent nieuwsgierig naar het hoe en waarom van wat iemand denkt, doet en voelt. 

3. Een goede balans tussen voor jezelf zorgen en er voor anderen zijn

Empathie is een teken van emotionele volwassenheid, maar tegelijkertijd zijn gezonde grenzen dat ook. Je voelt goed aan wat je eigen behoeften zijn en hoeveel je te geven hebt. Dat kan per keer en per persoon verschillen.

4. Je ziet een verschil als iets waar je het over kunt hebben 

Een verschil van opvatting is niet een persoonlijke afwijzing. Juist het feit dat iemand een verschil met je wil bespreken, betekent dat hij toenadering zoekt. Emotioneel onvolwassen mensen voelen zich in een gesprek over een verschil rigide, met hun rug tegen de muur, en gaan in de verdediging of aanval. Als je in gesprek kunt blijven en kunt luisteren naar de ander, kun je vaak veel nader tot elkaar komen.  

Gibson over emotioneel volwassen mensen: “They’re not losing themselves if somebody disagrees with them, they just don’t get threatened in the same way that the emotionally immature do.”

5. Je merkt op wanneer je emotioneel onvolwassen bent

Een stap op het pad naar emotionele volwassenheid is dat je herkent wanneer je naar onvolwassen gedrag grijpt en het stopt. Je herkent het aan dat je wil dat de ander verandert om jouw eigen spanning kwijt te raken. Het is belangrijk dat je eerlijk naar jezelf bent wanneer je reactief bent en probeert om de ander te weren.

Om dit bij jezelf op te kunnen merken, is bepaalde mate van zelf-bewustzijn nodig én zelf-compassie. Als je jezelf steeds vreselijk veroordeelt of geen fouten mag maken, kun je bijna niet naar jezelf kijken. Journaling kan daarbij helpen. Een eerlijk gesprek met een goede vriend(in) ook. Vragen die je kunnen helpen om je bewust te worden, zijn:

  • Welke emoties zijn moeilijk voor jou?
  • Waar ben je bang voor? 
  • Wat is een trigger voor jou (wat roept een sterke emotionele reactie, inclusief angst, bij je op)?

6. Je bent je bewust van hoe je woorden een ander raken 

Is het niet gelukt om je gedrag te stoppen? Woorden hebben invloed. Iemand die emotioneel volwassen is, is zich bewust van die invloed. Je bent je bewust wat je woorden met de ander doen. Het liefst ook wanneer je zelf van streek bent, maar tenminste achteraf. 

Dit betekent dat je kunt inschatten wat de impact is van de dingen die je getriggerd in je angst, gekwetstheid tegen de ander hebt gezegd. Je kunt je inleven in hoe dat voor de ander is. Je kunt ook invoelen waar je de grens van integriteit van de ander over gegaan bent, en waar je gedrag beschadigend was.

7. Verantwoordelijkheid nemen als je uit de bocht vliegt

Opmerkzaam zijn (punt 6 hiervoor) moet je oefenen, en dan nog kun je niet altijd voorkomen dat je reactief reageert op een trigger. Gevoelens kunnen plotseling opkomen en je in de greep nemen. Je opent de aanval en slaat om je heen.

Als dat gebeurt, dan betekent emotionele volwassenheid dat je daar verantwoordelijkheid voor neemt en het recht zet met de ander: bied je excuses aan, deal met het feit dat je uit de bocht bent gevlogen en stop met van je af te wijzen. 

Gezonde relaties

Het ontwikkelen van emotionele volwassenheid is het fundament van gezonde en vervullende relaties. Niet alleen met je partner, maar ook familie, vrienden en collega’s. Mensen zijn sociale wezens, en het is een basale behoefte om ons te verbinden met andere mensen. 

Deze kwaliteiten zijn groeikansen op het pad naar emotionele volwassenheid. Wijst jouw zelf-diagnose er op dat er ontwikkeling mogelijk is? In het artikel Emotioneel volwassen worden krijg je meer concrete handvatten die je helpen om te groeien. 

Emotionele volwassenheid leidt tot een bepaalde evenwichtigheid en onverstoorbaarheid. Relaties gaan niet meer in extreme mate in de ups en downs en dat is fijn. Het maakt je stabiel en betrouwbaar voor anderen en een fijn mens voor anderen om zich met jou te verbinden. 

Lindsey C. Gibson. Adult Children of Emotionally Immature Parents. How to Heal from Distant, Rejecting, or Self-Involved Parents. New Harbinger Publications, Oakland.

In het Nederlands vertaald:

Ongezien opgegroeid. Herstel na een jeugd met narcistische, afwijzende of afstandelijke ouders. Uitgeverij: Boom, Amsterdam

En het vervolg:

Lindsay C. Gibson: Emotioneel onafhankelijk. Een praktische gids voor mensen die ongezien zijn opgegroeid. Uitgeverij: Boom, Amsterdam

Susan Vroemen
Over Susan Vroemen
Ik ben psycholoog in Utrecht. In mijn begeleiding sta ik naast je en stel ik de vraag achter de vraag.

 Je bent van harte welkom!

Inhoud

Kan ik je helpen?

Bel gerust of vul het contactformulier in. Ik neem binnen twee werkdagen contact met je op.

Adresgegevens
Christiaan Krammlaan 2
3571 AX Utrecht

Werkdagen zijn maandag, woensdag, donderdag en vrijdag tussen 9.00-17.00 uur. Online afspraken zijn ook mogelijk.


    error: Content is protected !!