Emotioneel volwassen worden: 3 stappen naar groei

Mensen die goed met hun emoties om kunnen gaan, noemen we emotioneel volwassen mensen. Deze mensen zijn zich bewust van zichzelf, in contact met hun emoties, kunnen deze reguleren, en weten hoe ze hun emoties constructief kunnen aanwenden. We worden niet vanzelf emotioneel volwassen. Hoewel we allemaal geboren worden met een emotioneel navigatiesysteem, betekent dat niet dat we weten hoe we dit moeten gebruiken. We moeten leren hoe we onze emoties kunnen herkennen en wat ze betekenen. Het is niet altijd vanzelfsprekend dat we dat goed aanleren. We worden immers allemaal geboren in een gezin met ouders, die ook weer hun eigen emotionele ervaringen hebben.

Inhoud

Foto: iStock

Onderdrukken en vervormen

We leren als kind niet altijd onze emoties te herkennen en te benoemen, laat staan hoe we er mee om moeten gaan. Veel vaker leren we om bepaalde emoties te onderdrukken. We leren dat bepaalde emoties wel acceptabel zijn, maar andere niet. Denk bijvoorbeeld aan een kind dat gaat huilen als hij boos is, omdat hij anders naar zijn kamer gestuurd wordt. 

Of we leren dat de emotie alleen uitvergroot, en dus vervormd, effectief is. Bijvoorbeeld als je verdrietig bent en aandacht vraagt, maar je krijgt pas aandacht als je vreselijk over je toeren bent, leer je je verdriet op een overdreven manier te uiten. 

En wanneer we afgewezen worden als we laten zien hoe heftig een emotie voelt, leren we juist dat sterke emoties onderdrukt moeten worden. 

Het kan ook voorkomen dat we het allemaal wel voelen, maar dat we nooit de woorden geleerd hebben om emoties te beschrijven. Wanneer we dan een emotie ervaren, komen we in een soort niemandsland terecht. Je voelt de emoties door je lichaam gieren als een bom die vol informatie in je systeem wordt gedropt, maar je hebt geen idee wat je ermee aan moet. 

Dit zijn allemaal manieren waardoor het contact met onze pure emoties verstoord raakt. Een filmpje hoe dat werkt: Alfred & Shadow – A short story about emotion  

Omdat alle emoties wijzen op onderliggende behoeften, wensen en grenzen, kunnen we vervreemd raken van onszelf. Ons emotionele kompas werkt niet meer goed. Je kunt dit dan later alsnog leren.

Soms leer je dit spontaan als je in een belangrijke periode in je leven iemand tegen komt die een rolmodel voor je is. Dat kan een leraar op school zijn, een oom of tante, of ouders van een vriendje, die op een bepaalde manier hun navigatiesysteem goed op je weten af te stemmen. Je leert door de ervaringen die je met deze mensen opdoet. Vaak zijn dit onbewuste processen.  

Je kunt het ook bewust aanleren. Daar kun je de volgende stappen voor gebruiken.     

3 stappen in het ontwikkelen van emotionele volwassenheid

Een belangrijk onderdeel van emotionele volwassenheid is dat je je emotionele navigatiesysteem goed kent en kunt gebruiken. Dit kun je leren in de volgende 3 stappen:

  1. Emotionele mindfulness
  2. Benoemen en labelen
  3. Journaling

Stap 1. Emotionele mindfulness

Emoties zijn fysiologische signalen van wat er zich in je binnenwereld afspeelt. Wanneer je je emoties kunt voelen, kun je je er meer bewust van worden en ze beter leren kennen. Mindfulness is het beoefenen van met je aandacht in het hier-en-nu zijn. Mensen die mindful zijn, zijn zich bewust van hun ademhaling, de spanning in hun spieren, en soms zelfs van hun hartslag. Ze doen de dingen met aandacht, zoals het eten van een appel, waarbij je langzaam kauwt en iedere hap echt proeft. Op dezelfde manier kun je leren om mindful te zijn ten aanzien van je emoties. Dit betekent dat je opmerkzaam wordt van de fysieke sensaties die je ervaart wanneer emoties zich aandienen. 

Emoties zijn niet ‘goed’ of ‘slecht’, hoewel ze best overweldigend kunnen zijn als ze heel intens zijn. Belangrijk is om ze te accepteren voor wat ze zijn. Je zult merken dat je sommige emoties makkelijker kunt toelaten en accepteren dan andere emoties. Ook dat is informatie. Probeer er neutraal naar te kijken.

Wat helpt is om een paar keer per dag bij jezelf in te checken. Je kunt bijvoorbeeld een wekker op je telefoon instellen om je hier aan te herinneren, of het koppelen aan bepaalde handelingen in je dagelijks routine (na het tandenpoetsen bijvoorbeeld). 

Zeker als je als jong kind ervaringen had waarbij er niet goed op jouw emoties gereageerd werd, kan het pijnlijk zijn om ze nu bewust te voelen. Dat alleen al kan grote onrust geven. Als dat zo is, wees je dan ook daar bewust van, en accepteer wat er is.

Stap 2.  Benoemen en labelen

De sleutel om optimaal gebruik te maken van je emotionele kompas is om zo precies en genuanceerd mogelijk te benoemen wat de emoties zijn. Psychologen noemen dit labelen. Het lijkt eenvoudig maar dat is het niet. Als we al een poging doen, dan maken we ons er vaak met een vage duiding van af. Hoe preciezer en nauwkeuriger we zijn, hoe effectiever onze respons kan zijn.

De mindfulness in stap 1 is hierbij een belangrijke voorwaarde. Hoe meer je de emotie kunt toelaten in je bewustzijn, erbij kunt blijven, en accepteren, hoe beter je haar in alle nuances kunt gaan verkennen. 

Benoemen betekent dat we woorden geven aan de gevoelens. We hebben dus een hele genuanceerde woordenschat nodig. De juiste woorden helpen om op te merken wat er werkelijk aan de hand is en dit te doorgronden. Een helder begrip leidt tot een heldere oplossing.

Lijst met emoties

Om je emotionele woordenschat uit te breiden, kun je eens kijken naar deze lijst met emoties. Combinaties zijn mogelijk! Zo heb je heel rauw verdriet, of zacht verdriet, of verdriet met een bittere rand, of verdriet terwijl je ook opgelucht bent … Ook de intensiteit is belangrijk. Zo zijn irritatie, frustratie, ergernis, afkeuring, wrok, woede, en razernij gradaties van boosheid die ieder hun eigen kleur hebben.

Wees niet verbaasd dat wanneer je de emoties benoemd hebt, met precies de juiste woorden, je gevoel verschuift. Je kunt opluchting ervaren of een andere onderliggende emotie dient zich aan.

Stap 3. Journaling, schrijf het op 

Er is veel onderzoek gedaan naar journaling en het emotioneel verwerken van gebeurtenissen. Mensen die schrijven over emotioneel beladen onderwerpen ervaren zowel fysiek als mentaal dat het beter met hen gaat. Door het schrijven over je emoties en gevoelens ontwikkel je inzicht in wat ze betekenen en leer je begrijpen wat een bepaalde situatie bijvoorbeeld ingewikkeld voor je maakt. Door het schrijven kunnen we dingen van een afstandje bekijken. Dit nieuwe perspectief geeft vaak meer ruimte. 

Conclusie

User

wil je een conclusie schrijven bij onderstaande tekst?ChatGPT

Natuurlijk, ik help je graag. Zou je de tekst willen delen waar ik een conclusie bij moet schrijven?

Emotioneel volwassen worden in 3 stappenChatGPT

Foto: iStock Onderdrukken en vervormen We leren als kind niet altijd onze emoties te herkennen en te benoemen, laat staan hoe we er mee om moeten gaan. Veel vaker leren we om bepaalde emoties te onderdrukken. We leren dat bepaalde emoties wel acceptabel zijn, maar andere niet. Denk bijvoorbeeld aan een kind dat gaat huilen als hij boos is, omdat hij anders naar zijn kamer gestuurd wordt.  Of we leren dat de emotie alleen uitvergroot, en dus vervormd, effectief is. Bijvoorbeeld als je verdrietig bent en aandacht vraagt, maar je krijgt pas aandacht als je vreselijk over je toeren bent, leer je je verdriet op een overdreven manier te uiten.  En wanneer we afgewezen worden als we laten zien hoe heftig een emotie voelt, leren we juist dat sterke emoties onderdrukt moeten worden.  Het kan ook voorkomen dat we het allemaal wel voelen, maar dat we nooit de woorden geleerd hebben om emoties te beschrijven. Wanneer we dan een emotie ervaren, komen we in een soort niemandsland terecht. Je voelt de emoties door je lichaam gieren als een bom die vol informatie in je systeem wordt gedropt, maar je hebt geen idee wat je ermee aan moet.  Dit zijn allemaal manieren waardoor het contact met onze pure emoties verstoord raakt. Een filmpje hoe dat werkt: Alfred & Shadow – A short story about emotion   https://www.youtube.com/watch?v=SJOjpprbfeE Omdat alle emoties wijzen op onderliggende behoeften, wensen en grenzen, kunnen we vervreemd raken van onszelf. Ons emotionele kompas werkt niet meer goed. Je kunt dit dan later alsnog leren. Soms leer je dit spontaan als je in een belangrijke periode in je leven iemand tegen komt die een rolmodel voor je is. Dat kan een leraar op school zijn, een oom of tante, of ouders van een vriendje, die op een bepaalde manier hun navigatiesysteem goed op je weten af te stemmen. Je leert door de ervaringen die je met deze mensen opdoet. Vaak zijn dit onbewuste processen.   Je kunt het ook bewust aanleren. Daar kun je de volgende stappen voor gebruiken.      3 stappen in het ontwikkelen van emotionele volwassenheid Een belangrijk onderdeel van emotionele volwassenheid is dat je je emotionele navigatiesysteem goed kent en kunt gebruiken. Dit kun je leren in de volgende 3 stappen: Emotionele mindfulness Benoemen en labelen Journaling Stap 1. Emotionele mindfulness Emoties zijn fysiologische signalen van wat er zich in je binnenwereld afspeelt. Wanneer je je emoties kunt voelen, kun je je er meer bewust van worden en ze beter leren kennen. Mindfulness is het beoefenen van met je aandacht in het hier-en-nu zijn. Mensen die mindful zijn, zijn zich bewust van hun ademhaling, de spanning in hun spieren, en soms zelfs van hun hartslag. Ze doen de dingen met aandacht, zoals het eten van een appel, waarbij je langzaam kauwt en iedere hap echt proeft. Op dezelfde manier kun je leren om mindful te zijn ten aanzien van je emoties. Dit betekent dat je opmerkzaam wordt van de fysieke sensaties die je ervaart wanneer emoties zich aandienen.  Emoties zijn niet ‘goed’ of ‘slecht’, hoewel ze best overweldigend kunnen zijn als ze heel intens zijn. Belangrijk is om ze te accepteren voor wat ze zijn. Je zult merken dat je sommige emoties makkelijker kunt toelaten en accepteren dan andere emoties. Ook dat is informatie. Probeer er neutraal naar te kijken. Wat helpt is om een paar keer per dag bij jezelf in te checken. Je kunt bijvoorbeeld een wekker op je telefoon instellen om je hier aan te herinneren, of het koppelen aan bepaalde handelingen in je dagelijks routine (na het tandenpoetsen bijvoorbeeld).  Zeker als je als jong kind ervaringen had waarbij er niet goed op jouw emoties gereageerd werd, kan het pijnlijk zijn om ze nu bewust te voelen. Dat alleen al kan grote onrust geven. Als dat zo is, wees je dan ook daar bewust van, en accepteer wat er is. Stap 2.  Benoemen en labelen De sleutel om optimaal gebruik te maken van je emotionele kompas is om zo precies en genuanceerd mogelijk te benoemen wat de emoties zijn. Psychologen noemen dit labelen. Het lijkt eenvoudig maar dat is het niet. Als we al een poging doen, dan maken we ons er vaak met een vage duiding van af. Hoe preciezer en nauwkeuriger we zijn, hoe effectiever onze respons kan zijn. De mindfulness in stap 1 is hierbij een belangrijke voorwaarde. Hoe meer je de emotie kunt toelaten in je bewustzijn, erbij kunt blijven, en accepteren, hoe beter je haar in alle nuances kunt gaan verkennen.  Benoemen betekent dat we woorden geven aan de gevoelens. We hebben dus een hele genuanceerde woordenschat nodig. De juiste woorden helpen om op te merken wat er werkelijk aan de hand is en dit te doorgronden. Een helder begrip leidt tot een heldere oplossing. Lijst met emoties Om je emotionele woordenschat uit te breiden, kun je eens kijken naar deze lijst met emoties. Combinaties zijn mogelijk! Zo heb je heel rauw verdriet, of zacht verdriet, of verdriet met een bittere rand, of verdriet terwijl je ook opgelucht bent … Ook de intensiteit is belangrijk. Zo zijn irritatie, frustratie, ergernis, afkeuring, wrok, woede, en razernij gradaties van boosheid die ieder hun eigen kleur hebben. Wees niet verbaasd dat wanneer je de emoties benoemd hebt, met precies de juiste woorden, je gevoel verschuift. Je kunt opluchting ervaren of een andere onderliggende emotie dient zich aan. Stap 3. Journaling, schrijf het op  Er is veel onderzoek gedaan naar journaling en het emotioneel verwerken van gebeurtenissen. Mensen die schrijven over emotioneel beladen onderwerpen ervaren zowel fysiek als mentaal dat het beter met hen gaat. Door het schrijven over je emoties en gevoelens ontwikkel je inzicht in wat ze betekenen en leer je begrijpen wat een bepaalde situatie bijvoorbeeld ingewikkeld voor je maakt. Door het schrijven kunnen we dingen van een afstandje bekijken. Dit nieuwe perspectief geeft vaak meer ruimte. ChatGPT

Conclusie

Emotioneel volwassen worden, begint met het erkennen van hoe we als kind hebben geleerd om te gaan met emoties. Door het onderdrukken of vervormen van onze emoties zijn we vaak vervreemd geraakt van onze ware gevoelens en behoeften. Je kunt bewust stappen zetten om je emotionele kompas weer te kalibreren en dit deel van emotionele volwassenheid te ontwikkelen.

De drie stappen die hierbij helpen zijn: emotionele mindfulness, het benoemen en labelen van emoties, en journaling. Emotionele mindfulness leert ons om in het moment te zijn en onze emoties zonder oordeel te observeren. Het benoemen en labelen van emoties helpt ons om precies te begrijpen wat we voelen, wat leidt tot betere zelfkennis en zorgen voor behoeften, wensen en grenzen. Journaling biedt een manier om onze gevoelens te verwerken en te begrijpen door ze op te schrijven en vanuit een nieuw perspectief te bekijken.

Door deze stappen toe te passen, kunnen we een dieper begrip van onze innerlijke wereld ontwikkelen en groeien naar emotionele volwassenheid.

Susan Vroemen
Mijn naam is Susan Vroemen en ik ben psycholoog in Utrecht. In mijn begeleiding sta ik naast je en stel ik de vraag achter de vraag.

Hulp of advies nodig?

Je bent van harte welkom. Bel voor een afspraak 06-262 707 22 of neem contact op via de knop.

Inhoud

Meer lezen?
Kan ik je helpen?

Bel gerust of vul het contactformulier in. Ik neem binnen twee werkdagen contact met je op.

Adresgegevens
Christiaan Krammlaan 2
3571 AX Utrecht

Werkdagen zijn maandag, woensdag, donderdag en vrijdag tussen 9.00-17.00 uur. Online afspraken zijn ook mogelijk.


    error: Content is protected !!